Wat is een graphic novel

Het is niet eenvoudig een graphic novel te definiëren. Een roman is het zeker niet, want deze bestaat in principe enkel uit woorden. Een graphic novel gewoon een strip noemen, is het genre dan weer oneer aandoen. En is het wel een genre? Of is het een medium dat verschillende genres dient, het een al meer aanleunend bij een klassieke strip, het andere dichter bij een roman met illustraties.

Art Spiegelman zei ooit in een interview dat een graphic novel een strip is waar je een boekenlegger voor nodig hebt. Hij bedoelt hiermee dat het te lang is om eventjes op het toilet uit te lezen. Wij vinden deze kwantitatieve benadering niet echt bruikbaar. De gebundelde superheldenverhalen van Marvel en DC Comics zijn dan ook graphic novels, terwijl dat net niet de bedoeling was. De term graphic novel is bovendien uitgevonden om eerder de kwaliteit dan de kwantiteit te onderstrepen.

“The goal of the graphic novelist is to take the form of the comic book ,which has become an embarrassment, and raise it to a more ambitious and meaningful leven. - Eddie Campbell -

Hiermee komen we dus op het punt dat een graphic novel iets vernieuwends is qua verhaal en grafiek. De nadruk komt dan te liggen op de artistieke bedoeling. Zo zal een Amerikaans superheldenverhaal geen graphic novel kunnen zijn, tenzij het de conventies in vraag stelt, bijv. Watchmen.

De term graphic novel heeft in de VS en in Europa een verschillende betekenis. Aan de andere kant van het water bedoelt men met deze term alle strips die afwijken van de comic, het superheldenverhaal gemaakt door een stripsyndicaat. Dit allemaal gedrukt op dun papier en verkrijgbaar in de krantenwinkel. Volgens deze benadering zijn alle Europese strips graphic novels.

In Europa is de term van toepassing op alle strips die afwijken van de norm die vastgelegd werd door de albums van Kuifje en Asterix, een gekartonneerd album van 48 bladzijden op A4-formaat.

Wat gemeenschappelijk is aan deze twee is dat men een onderscheid wil maken tussen de kwaliteitsstrip met artistieke bedoelingen en de triviale strip die vooral ontspanning moet brengen. Een grens trekken is bijzonder moeilijk. De vrijdheid wordt beperkt door er een definitie op te plakken.

De term “graphic novel” is in de eerste plaats bedoeld om een bepaald publiek (en de media) aan te spreken dat helemaal niet vertrouwd is met strips.

Er is ook een subgenre ontstaan van graphic novels in romanformaat, met honderden bladzijden zwart-wittekeningen die een autobiografisch verhaal vertellen, of een intiem dagboek uitbeelden of een reportage tonen, maar er zijn zoveel uitzonderingen op de regel in de stripwereld dat het onzinnig is om het als een subgenre te beschouwen.

Ook de manga-cultuur uit Japan is daar een voorbeeld van. Alhoewel we kunnen stellen dat manga een bijzondere plaats inneemt in de stripwereld, heeft zich ook hier een evolutie plaats gevonden naar meer artistieke kwaliteit, het hogere niveau. Die evolutie ging geleidelijk aan en niet in die mate dat de zogenaamde graphic novel zich daarvan onderscheidt.